Τα κτίρια ευθύνονται για το 1/3 των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, με μεγάλο μέρος των επιπτώσεων του κύκλου ζωής τους να προέρχεται από τις ενσωματωμένες επιπτώσεις των δομικών υλικών. Τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε επίπεδο κρατών μελών, οι πολιτικές για την κυκλική οικονομία και την αποδοτικότητα των πόρων προωθούν την παραγωγή δομικών υλικών χαμηλότερου αντίκτυπου με δευτερογενή υλικά.
Τα κυκλικά δομικά υλικά αμφισβητούν το παραδοσιακό, γραμμικό μοντέλο κατασκευής και ανάπτυξης, το οποίο βασίζεται στη λογική “παίρνω, κατασκευάζω, πετώ”. Αντίθετα, αυτά τα υλικά σχεδιάζονται ώστε να έχουν μεγάλη διάρκεια ζωής, να επαναχρησιμοποιούνται και, στο τέλος του κύκλου ζωής τους, να μπορούν να ανακυκλωθούν ή να βιοαποικοδομηθούν. Έτσι, όταν ένα υλικό χρησιμοποιείται για την κατασκευή του κτιρίου ενός γραφείου, δεν καταλήγει σε χωματερή ή στους ωκεανούς — αλλά επαναχρησιμοποιείται ή αποκτά νέα χρήση.
Αυτή η μετάβαση σε έναν κυκλικό τρόπο σκέψης βοηθά σημαντικά τη βιομηχανία των κατασκευών να μειώσει τα απόβλητα και την περιβαλλοντική επιβάρυνση. Δίνοντας έμφαση στη βιωσιμότητα, αυτά τα υλικά παίζουν καθοριστικό ρόλο στην προστασία του πλανήτη για τις επόμενες γενιές.
Πλεονεκτήματα και Μειονεκτήματα των Κυκλικών Δομικών Υλικών
Καθώς κινούμαστε προς πιο βιώσιμες πρακτικές κατασκευής, είναι σημαντικό να κατανοήσουμε τόσο τα οφέλη όσο και τις προκλήσεις των κυκλικών δομικών υλικών. Σε αυτή την ενότητα εξετάζονται τα υπέρ και τα κατά διαφόρων τύπων κυκλικών υλικών, όπως είναι τα ανακυκλωμένα, τα επαναχρησιμοποιημένα (up-cycled), τα βιοδιασπώμενα και τα τοπικής προέλευσης.
1. Ανακυκλωμένα Υλικά
Η χρήση ανακυκλωμένων υλικών όπως ο χάλυβας και το σκυρόδεμα από κατεδαφίσεις μειώνει την ανάγκη για εξόρυξη νέων πρώτων υλών, εξοικονομεί ενέργεια και περιορίζει τις εκπομπές άνθρακα. Αποτελεί μια πρακτική επιλογή για τη διατήρηση των πόρων.
Ωστόσο, η διαδικασία της ανακύκλωσης μπορεί να απαιτεί σημαντικές ποσότητες ενέργειας και νερού, γεγονός που ενδέχεται να μειώνει εν μέρει τα περιβαλλοντικά οφέλη.
2. Επαναχρησιμοποιημένα Υλικά (Up-cycled)
Η επαναξιοποίηση υλικών προσδίδει νέα αξία σε αντικείμενα που διαφορετικά θα θεωρούνταν απόβλητα, μετατρέποντάς τα σε ποιοτικότερα προϊόντα. Αυτή η καινοτόμος προσέγγιση προάγει τη δημιουργικότητα και περιορίζει τα απόβλητα, ενισχύοντας τη λογική της κυκλικής οικονομίας. Από την άλλη πλευρά, η εύρεση αποδοτικών και οικονομικά βιώσιμων μεθόδων επαναχρησιμοποίησης αποτελεί πρόκληση. Οι λύσεις υπάρχουν, αλλά συχνά δεν είναι εύκολα προσβάσιμες.
3. Βιοδιασπώμενα Υλικά
Τα βιοδιασπώμενα υλικά είναι ανανεώσιμα και έχουν χαμηλό αποτύπωμα άνθρακα. Προσφέρουν επίσης εξαιρετική θερμομόνωση και, όταν παραμένουν καθαρά και χωρίς χημικές επεξεργασίες, μπορούν να επιστρέψουν με ασφάλεια στο φυσικό περιβάλλον. Αποτελούν από τις πιο «καθαρές» λύσεις κυκλικών υλικών.
Ωστόσο, η διατήρηση της καθαρότητάς τους και η αποφυγή επιβλαβών προσθέτων ώστε να διατηρούν τη βιοδιασπασιμότητά τους δεν είναι πάντα εύκολη υπόθεση.
4. Υλικά Τοπικής Προέλευσης
Η χρήση υλικών από την τοπική αγορά μειώνει τις εκπομπές από μεταφορές, ενισχύει την τοπική οικονομία και συχνά οδηγεί σε πιο αυθεντικά και «φρέσκα» αρχιτεκτονικά αποτελέσματα. Παράλληλα, ενισχύει τις σχέσεις με την τοπική κοινότητα και τους προμηθευτές.
Το μειονέκτημα είναι ότι η διαθεσιμότητα και η ποικιλία αυτών των υλικών μπορεί να είναι περιορισμένες, γεγονός που ενδέχεται να επηρεάσει τις επιλογές σχεδιασμού και τα χρονοδιαγράμματα υλοποίησης του έργου.
Βιβλιογραφία
Nußholz, J. L. K.; Nygaard Rasmussen, F.; Milios, L. Circular Building Materials: Carbon Saving Potential and the Role of Business Model Innovation and Public Policy. Resources, Conservation and Recycling 2019, 141, 308–316. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2018.10.036.
Really Useful!!