Το LEED v5 είναι η νέα έκδοση του πιο γνωστού συστήματος πιστοποίησης βιωσιμότητας για κτίρια και δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην απανθρακοποίηση. Η Απανθρακοποίηση είναι η διαδικασία μείωσης ή εξάλειψης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (CO₂) και άλλων αερίων του θερμοκηπίου που προέρχονται από ανθρώπινες δραστηριότητες — ιδιαίτερα στον τομέα της ενέργειας, των κατασκευών και της βιομηχανίας. Συγκεκριμένα:
- Η απανθρακοποίηση αποτελεί έναν από τους τρεις βασικούς τομείς επιπτώσεων
- Αντιπροσωπεύει περίπου το 50% της συνολικής βαθμολογίας ενός έργου
- Εισάγει νέες απαιτήσεις και μονάδες αξιολόγησης, τις οποίες οι ομάδες σχεδιασμού πρέπει να ενσωματώσουν στη στρατηγική του.
Για τα κτίρια, η απανθρακοποίηση περιλαμβάνει:
- Μείωση της εξάρτησης από ορυκτά καύσιμα (όπως πετρέλαιο και φυσικό αέριο)
- Αύξηση της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (όπως ηλιακή και αιολική ενέργεια)
- Χρήση βιώσιμων δομικών υλικών με χαμηλό ανθρακικό αποτύπωμα
- Αντικατάσταση ψυκτικών ουσιών σε συστήματα ψύξης και κλιματισμού που συμβάλλουν υπερβολικά στην υπερθέρμανση του πλανήτη.
- Προαπαιτούμενο Αξιολόγησης Άνθρακα
Με το προαπαιτούμενο αξιολόγησης άνθρακα, οι ομάδες έργου πρέπει να εκτιμήσουν και να μετρήσουν τις λειτουργικές εκπομπές άνθρακα, τον ενσωματωμένο άνθρακα και τις εκπομπές από τα ψυκτικά μέσα ενός κτιρίου. Με τον εντοπισμό των πηγών των εκπομπών, οι ομάδες μπορούν να σχεδιάσουν πιο αποτελεσματικά μέτρα απανθρακοποίησης. Η πρώιμη ενεργειακή προσομοίωση, η διεξαγωγή ανάλυσης κύκλου ζωής ολόκληρου του κτιρίου και ο υπολογισμός των επιπτώσεων από διαρροές, γέμισμα, αντικατάσταση και απόρριψη ψυκτικών, προσφέρουν στις ομάδες σχεδιασμού μια ολοκληρωμένη και μετρήσιμη εικόνα των πηγών εκπομπών, επιτρέποντάς τους να εξετάσουν ευκαιρίες μείωσης του άνθρακα στο έργο.
- Προαπαιτούμενο και Πίστωση για Ενσωματωμένο Άνθρακα και Υλικά Χαμηλού Άνθρακα
Ο ενσωματωμένος άνθρακας αφορά τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου που σχετίζονται με την παραγωγή, τη μεταφορά, την εγκατάσταση, τη συντήρηση, την επισκευή και την απόρριψη των δομικών υλικών. Το LEED v5 εισάγει νέα προαπαιτούμενα και πιστώσεις με στόχο την αξιολόγηση και τη μείωση του ενσωματωμένου άνθρακα.
Στόχος του προαπαιτούμενου είναι η κατανόηση της συνολικής περιβαλλοντικής επίπτωσης των υλικών που χρησιμοποιούνται στον φέροντα οργανισμό, την περίφραξη και τους εξωτερικούς χώρους, ώστε να αναδειχθούν τα υλικά με το μεγαλύτερο αποτύπωμα ενσωματωμένου άνθρακα. Δηλαδή, αξιοποιείται η ανάλυση κύκλου ζωής ολόκληρου του κτιρίου (WBLCA), η οποία καλύπτει τις απαιτήσεις τόσο του προαπαιτούμενου όσο και της πίστωσης, για να εκτιμήσει τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των υλικών και να υποστηρίξει τις ομάδες έργου στην επιλογή υλικών χαμηλού άνθρακα. Η πίστωση απονέμεται σε έργα που χρησιμοποιούν υλικά με μειωμένο ενσωματωμένο άνθρακα ή που εφαρμόζουν άλλες στρατηγικές μείωσης, όπως η επαναχρησιμοποίηση υλικών ή κτιρίων.
- Πίστωση Ηλεκτροκίνησης
Η ηλεκτροκίνηση αποτελεί επίσης βασικό στοιχείο του LEED v5. Η ηλεκτροκίνηση περιλαμβάνει την αντικατάσταση συστημάτων που βασίζονται σε ορυκτά καύσιμα με ηλεκτρικά και τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου μέσω της χρήσης ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Συχνά απαιτείται η συνεργασία με πελάτες από διάφορους κλάδους, όπως η αεροπορία και η ανώτατη εκπαίδευση, που επιλέγουν να χρησιμοποιούν αντλίες θερμότητας αντί για λέβητες φυσικού αερίου ή να αντικαθιστούν τους στόλους οχημάτων τους με ηλεκτρικά, με στόχο τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
Οι νέες απαιτήσεις απαλλαγής από τον άνθρακα στο LEED v5 παρέχουν ένα λειτουργικό πλαίσιο για την απαλλαγή από τον άνθρακα σε όλα τα πεδία εκπομπών. Η έμφαση στον ποσοτικό προσδιορισμό, την αξιολόγηση και τον σχεδιασμό για κτίρια χαμηλών εκπομπών άνθρακα, αντί απλώς στην εξοικονόμηση ενεργειακού κόστους, δίνει στη βιομηχανία εφαρμόσιμα βήματα για να δει πού μπορεί να γίνει ο μεγαλύτερος αντίκτυπος για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής.
Το LEED v5 φέρνει ακόμη μία σημαντική αλλαγή, θέτοντας υψηλότερα πρότυπα βιωσιμότητας για τα έργα που επιδιώκουν την πιστοποίηση LEED Platinum. Για να επιτύχουν το υψηλότερο αυτό επίπεδο πιστοποίησης, τα έργα πρέπει να αποδείξουν ότι είναι εξαιρετικά αποδοτικά, χωρίς εκπομπές από καύσεις στον χώρο του έργου, ότι χρησιμοποιούν 100% ανανεώσιμη ενέργεια, είτε από επιτόπιες είτε από απομακρυσμένες πηγές, και ότι έχουν προβεί σε μείωση του ενσωματωμένου άνθρακα.
Εστιάζοντας στην ενεργειακή απόδοση, την ανανεώσιμη ενέργεια και τα υλικά χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος, μπορούμε να συμβάλουμε στη δημιουργία ενός πιο βιώσιμου μέλλοντος.
Οικοδομικά υλικά
Στο LEED v5, είναι υποχρεωτικό για όλα τα έργα να ποσοτικοποιούνται οι επιπτώσεις των υλικών του φέροντος οργανισμού, του περιβλήματος και των εξωτερικών διαμορφώσεων, καθώς και να τεκμηριώνονται οι εκπομπές “από την πηγή έως την πύλη” (cradle-to-gate).
Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί σε υλικά όπως:
- σκυρόδεμα χαμηλών εκπομπών άνθρακα,
- μαζική ξυλεία,
- τεχνητά ξύλα (engineered wood),
- θερμομονωτικά υλικά φυτικής προέλευσης,
- καθώς και ανακτημένα ή επαναχρησιμοποιημένα υλικά.
Επιπλέον, υλικά όπως οι ψευδοροφές, οι γυψοσανίδες και οι μπογιές θεωρούνται σημαντικά, καθώς έχουν υψηλό ανθρακικό αποτύπωμα. Αν και τα μηχανολογικά συστήματα δεν απαιτούνται ακόμα από το LEED, η βιομηχανία σημειώνει πρόοδο στην ποσοτικοποίηση του ενσωματωμένου άνθρακα που τα συνοδεύει. Ωστόσο, ψυκτικά μέσα χαμηλού άνθρακα είναι ήδη διαθέσιμα και απαιτούνται από τη νομοθεσία σε ορισμένες περιοχές.
Αξιολόγηση Κύκλου Ζωής Ολόκληρου του Κτιρίου (wbLCA)
Μία από τις πιο σημαντικές αλλαγές του LEED v5 είναι ότι μπορείτε να κερδίσετε περισσότερους βαθμούς μέσω της wbLCA (Whole-Building Life Cycle Assessment).
Τα εργαλεία wbLCA χρησιμοποιούν περιβαλλοντικά δεδομένα και πληροφορίες από Δηλώσεις Περιβαλλοντικών Προϊόντων (EPDs), οι οποίες παρέχουν διαφανή στοιχεία για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των προϊόντων, συμπεριλαμβανομένου του παγκόσμιου δυναμικού θέρμανσης (GWP). Αυτή η μέθοδος ενθαρρύνει τις ομάδες έργου να λαμβάνουν υπόψη τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των υλικών από την εξόρυξη και την παραγωγή μέχρι και το τέλος ζωής τους.
Εκπομπές στο Εργοτάξιο
Εκτός από την επιλογή υλικών, το LEED v5 δίνει πλέον έμφαση και στις εκπομπές άνθρακα κατά την κατασκευή. Οι βαθμοί μπορούν να αποδοθούν μέσα από την πιστοποίηση Μειωμένου Ενσωματωμένου Άνθρακα, η οποία στοχεύει άμεσα στη χρήση καυσίμων και ενέργειας στο εργοτάξιο.Η ενίσχυση χαμηλών εκπομπών στην κατασκευή αναδεικνύει τη σημασία της μείωσης των εκπομπών σε όλα τα στάδια ενός έργου.
Δηλώσεις Περιβαλλοντικών Προϊόντων (EPDs)
Το LEED v5 εισάγει πιο αυστηρές απαιτήσεις για τις EPDs. Ένα βασικό εργαλείο για τον εντοπισμό τους είναι το EC3, ενώ υπάρχουν και άλλοι πόροι όπως τα Ecomedes και UL Spot. Το LEED v5 δίνει προτεραιότητα στη μείωση των πιο ανθρακικά εντατικών υλικών, όπως το σκυρόδεμα, η τοιχοποιία και ο χάλυβας. Το κριτήριο Μειωμένου Ενσωματωμένου Άνθρακα δίνει επιπλέον βαθμούς για επιλογή υλικών με χαμηλό GWP. Με την ενθάρρυνση χρήσης υλικών με χαμηλό ανθρακικό αποτύπωμα, το LEED v5 πιέζει τους κατασκευαστές να γίνουν πιο διαφανείς και καινοτόμοι στις διαδικασίες τους. Η δυνατότητα επιλογής είτε υλικής βελτιστοποίησης είτε wbLCA επιτρέπει στις πιο καινοτόμες ομάδες να συγκεντρώσουν περισσότερους βαθμούς, ενώ παράλληλα παρέχει μια προκαθορισμένη διαδρομή για άλλα έργα.
Προσαρμοστική Επαναχρησιμοποίηση (Adaptive Reuse)
Αναγνωρίζοντας ότι το πιο βιώσιμο κτίριο είναι αυτό που ήδη υπάρχει, το LEED v5 απονέμει περισσότερους βαθμούς σε έργα που διατηρούν υπάρχουσες κατασκευές, αποφεύγοντας έτσι τις υψηλές εκπομπές ενσωματωμένου άνθρακα από νέα υλικά.Το LEED v5 διαχωρίζει πλέον την επαναχρησιμοποίηση από τις πιστώσεις που σχετίζονται με νέα κατασκευή, ανταμείβοντας τα έργα που κάνουν επαναχρησιμοποίηση υλικών και δομών.
Βιβλιογραφία
https://meadhunt.com/decarbonization-in-leed-v5
https://www.ul.com/resources/guidance-product-and-material-contributions-leed-v5
https://www.swinter.com/leed-v5-decarbonization-requirements/
